Prosiectau Seilwaith o Arwyddocâd Cenedlaethol: Cofrestr Ymrwymiadau
Mae’r cyngor hwn yn esbonio diben a defnydd Cofrestr Ymrwymiadau yn y broses gynllunio ar gyfer Prosiectau Seilwaith o Arwyddocâd Cenedlaethol (NSIPau) o dan Ddeddf Cynllunio 2008.
Yn berthnasol i Loegr a Chymru
Sylwch nad yw ein tudalennau cyngor Cymraeg yn adlewyrchu diweddariadau a wnaed i’n tudalennau Saesneg ym mis Gorffennaf a mis Awst 2026 ar hyn o bryd. Mae ein tudalennau Saesneg yn cynnwys diweddariadau sy’n cyfateb ein cyngor i newidiadau i brosesau a gyflwynwyd gan Ddeddf Cynllunio a Seilwaith 2025. Rydym wrthi’n cyfieithu’r diweddariadau ar gyfer ein tudalennau Cymraeg a byddwn yn eu cyhoeddi cyn gynted â phosibl. Ymddiheurwn am unrhyw anghyfleustra a achosir.
Mae’r llywodraeth wedi cyhoeddi canllawiau ar gynllunio seilwaith cenedlaethol y dylai ymgeiswyr, aelodau’r cyhoedd a phartïon eraill eu darllen. Gweler y Porth Canllawiau Cynllunio Seilwaith Cenedlaethol. Dylid darllen y canllawiau ochr yn ochr â Deddf Cynllunio 2008 (y Ddeddf Cynllunio).
Mae’r cyngor hwn yn anstatudol. Fodd bynnag, mae cyngor yr Arolygiaeth Gynllunio ynglŷn â chynnal y system cynllunio seilwaith a materion proses yn dod o arfer da a dylai ymgeiswyr a phobl eraill ddilyn ein hargymhellion. Bwriedir iddo ategu’r ddeddfwriaeth, y rheoliadau a’r canllawiau a gyhoeddwyd gan y llywodraeth.
Dylid darllen y cyngor hwn ynghyd â nodyn cyngor yr Arolygiaeth Gynllunio Cyngor ar y Broses Asesu Effeithiau Amgylcheddol a chanllawiau’r llywodraeth ar broses y Ddeddf Cynllunio.
Beth yw Cofrestr Ymrwymiadau?
O gwmpasu Asesiad o Effeithiau Amgylcheddol (AEA) a llunio dogfennau cais yn ystod cam cyn-ymgeisio’r broses NSIP hyd at ddiwedd yr archwiliad, mae’n debygol y bydd angen ymrwymiadau i nifer o fesurau i wneud yn siŵr y bydd amcanion dylunio da yn cael eu sicrhau a’u gweithredu. Diben hyn yw sicrhau bod effeithiau amgylcheddol posibl sy’n deillio o’r prosiect yn cael eu lliniaru cyn belled â phosibl ac yn unol â’r hierarchaeth liniaru.
Dylai’r ymrwymiadau hyn gael eu cofnodi ar Gofrestr Ymrwymiadau yn unol â’r templed a ddarperir ar ddiwedd y nodyn cyngor hwn.
Mae’r pwyntiau bwled canlynol yn cynnwys enghreifftiau o’r mathau o fesurau y gellid ymrwymo iddynt ar yr adegau cwmpasu a chyflwyno yn y Gofrestr Ymrwymiadau.
Cwmpasu:
- sŵn – mesurau arfer gorau i reoli allyriadau sŵn, gan gynnwys cyfeiriad at drothwyon priodol ac yn unol â chanllawiau perthnasol
- goleuadau – defnyddio ffitiadau cyfeiriadol penodol i leihau gollyngiadau golau tuag allan a llacharedd gymaint â phosibl (er enghraifft, cyflau sy’n cyfeirio golau tuag i lawr)
- gwastraff – Cynllun Rheoli Gwastraff drafft i’w baratoi gan y contractwr, a fydd yn nodi’r ffrydiau gwastraff a fyddai’n cael eu monitro ac yn gosod targedau o ran y gwastraff a gynhyrchir, gan gynnwys ailddefnyddio ac ailgylchu deunyddiau. Bydd yn cynnwys mesurau i sicrhau y cydymffurfir â’r targedau hyn a’r hierarchaeth wastraff drwy gydol pob cam o’r broses
- darparu dogfennau rheoli drafft yn rhan o’r cais Gorchymyn Caniatâd Datblygu (DCO), fel Cynllun Rheoli Amgylcheddol Adeiladu a Chynllun Rheoli Traffig Adeiladu
Cyflwyno:
- mesurau arfer gorau i reoli llwch, allyriadau aer, allyriadau i ddŵr a symudiad gwaddodion, symudiad halogyddion, goleuadau, gwastraff i’w cynnwys mewn dogfennau rheoli perthnasol a enwyd, gan gynnwys cyfeiriad at drothwyon priodol ac yn unol â chanllawiau perthnasol
- nodi maint a lleoliadau lleiniau clustogi ar gyfer cynefinoedd, adnoddau dŵr, unedau preswyl cyhoeddus, derbynyddion treftadaeth, derbynyddion trafnidiaeth i’w cynnwys mewn dogfennau rheoli perthnasol a enwyd
- nodi’r math o fesurau sgrinio (sŵn, tirwedd a gweledol, ansawdd aer), eu maint a’u lleoliad
- nifer, math, llwybr a lleoliadau mynediad ar gyfer traffig a thrafnidiaeth
- nodi egwyddorion dylunio da, fel cyflawni budd net bioamrywiaeth >10% gan ddefnyddio’r Metrig Budd Net Bioamrywiaeth priodol, plannu bylchau mewn gwrychoedd a llinellau coed i leihau darnio yn unol â’r cynllun rheoli tirwedd amlinellol, nodi graddiannau argloddiau i leihau effeithiau ar dderbynyddion tirwedd a gweledol gymaint â phosibl
Diffinnir ymrwymiadau fel mesurau ymgorfforedig (mesurau sy’n rhan annatod o ddyluniad y prosiect) a mesurau ychwanegol (mesurau nad ydynt yn rhan annatod o’r prosiect) a monitro a gynigir gan yr ymgeisydd i naill ai osgoi effeithiau niweidiol neu eu lleihau gymaint â phosibl, neu ddarparu canlyniadau buddiol er mwyn sicrhau dyluniad da.
Pan amlinellir mesurau fel cydymffurfio ag egwyddorion, fe ddylai fod ymrwymiad hefyd i sut y bydd gwaith monitro, gwerthuso ac addasu’n cael ei wneud i sicrhau y cyflawnir yr egwyddorion yn ymarferol.
Diben a defnydd Cofrestr Ymrwymiadau
Diben Cofrestr Ymrwymiadau yw olrhain ymrwymiadau a wnaed gan yr ymgeisydd drwy gydol proses gynllunio NSIP, yn ogystal ag ar ôl y penderfyniad, gan gynnwys dylunio manwl, caffael, gweithredu a datgomisiynu. Er mwyn cynyddu buddion y Gofrestr Ymrwymiadau i’r eithaf, mae’r Arolygiaeth Gynllunio’n argymell bod fersiynau o’r gofrestr yn cael eu cytuno gyda rhanddeiliaid perthnasol a’u cyflwyno i’r Arolygiaeth Gynllunio ar adeg cerrig milltir canlynol y broses gynllunio:
- Cwmpasu AEA – cyflwynir y fersiwn gyntaf gyda chais cwmpasu sy’n amlinellu lle mae ymgeiswyr yn dibynnu ar ymrwymiad fel sail i hepgor materion neu fireinio cwmpas yr asesiad
- Adroddiad Gwybodaeth Amgylcheddol Ragarweiniol
- adolygiad dogfennau drafft
- cyflwyno cais DCO
- unrhyw ddiweddariadau fel sy’n ofynnol gan Awdurdod Archwilio o fewn archwiliad
Mae darparu fersiwn gyntaf ar yr adeg gwmpasu yn rhoi syniad clir o ble y bydd mesurau y dibynnir arnynt i hepgor materion yn cael eu sicrhau trwy’r cais. Dylai’r fersiwn derfynol a gyflwynir gyda’r cais gael ei darparu fel atodiad ar wahân i’r Datganiad Amgylcheddol. Diben hyn yw lleihau nifer y prif faterion ar ddechrau’r archwiliad ac mae’n rhoi eglurhad i’r Awdurdod Archwilio a Phartïon â Buddiant ynghylch:
- p’un a yw’r ymrwymiadau a wnaed ar yr adeg cwmpasu AEA yn parhau ar adeg y cais DCO, ac felly p’un a yw cwmpas yr AEA yn ddilys o hyd
- pa ymrwymiadau a gynigir i osgoi/lleihau effeithiau niweidiol
- pa ymrwymiadau a gynigir i gefnogi cyflawni dylunio da, gan gynnwys buddion amgylcheddol neu fuddion eraill
- sut mae pob ymrwymiad yn cael ei sicrhau trwy’r DCO
- sut y bydd pob ymrwymiad yn cael ei gyflawni a’i fonitro (lle y bo’n briodol) trwy’r DCO
- unrhyw newidiadau i ymrwymiadau a wnaed yn ystod y cam cyn-ymgeisio, a’r rhesymau dros unrhyw newidiadau a wnaed
- y mewnbwn a allai fod yn ofynnol gan bartïon â buddiant yn yr archwiliad i ystyried p’un a yw ymrwymiadau penodol yn ddigonol
- y mewnbwn a allai fod yn ofynnol gan bartïon â buddiant ar ôl caniatáu’r DCO i sicrhau bod ymrwymiadau’n cael eu datblygu a’u gweithredu’n llawn
Dylai’r Gofrestr Ymrwymiadau fod yn ddogfen ‘fyw’ sy’n cael ei diweddaru drwy gydol y broses gynllunio NSIP a bydd yn sicrhau bod yr holl ymrwymiadau’n gyfredol ar yr adeg pan fydd yr Ysgrifennydd Gwladol yn penderfynu ar y cais NSIP. Os caniateir y DCO, dylai’r Gofrestr Ymrwymiadau gael ei diweddaru eto i gynnwys unrhyw ymrwymiadau ychwanegol neu a addaswyd a osodwyd yn rhan o’r penderfyniad. Yna, gellir ei defnyddio yn ystod y cam cydsyniad ôl-DCO fel offeryn i ddangos cydymffurfedd â’r ymrwymiadau.
Templed Cofrestr Ymrwymiadau
Er mwyn hwyluso cyfeirio ac ystyried yn ystod proses archwilio’r DCO, mae’r Arolygiaeth Gynllunio’n cynghori y dylai’r brif ddogfen i olrhain rhwymedigaethau ac ymrwymiadau a wnaed gan yr ymgeisydd gael ei henwi’n ‘Gofrestr Ymrwymiadau’. Cynghorir bod y gofrestr ymrwymiadau’n cynnwys, o leiaf, y wybodaeth a amlinellir yn y templed Cofrestr Ymrwymiadau safonedig a ddarperir ar ddiwedd y dudalen gyngor hon.
Dylai’r wybodaeth sydd i’w chynnwys yn y Gofrestr Ymrwymiadau gael ei llywio gan ystyried
Mae’r templed Cofrestr Ymrwymiadau yn amlygu pob ymrwymiad unigol ac yn amlinellu’r wybodaeth gyfatebol ganlynol:
- Cyfeirnod yr Ymrwymiad – cyfeirnod unigol sy’n amlygu pob ymrwymiad, fel y gellir cyfeirio ato’n rhwydd yn ystod proses archwilio’r DCO
- Ymrwymiad – disgrifiad o’r ymrwymiad ei hun, fel y dyfynnwyd yn y DCO a/neu ddogfen ategol berthnasol, er enghraifft, y bennod berthnasol yn y Datganiad Amgylcheddol
- Monitro – p’un a gynigir monitro ac, os felly, disgrifiad o’r mesurau monitro fel y’u dyfynnir yn y DCO a/neu ddogfen ategol berthnasol
- Cam y Prosiect – mae’n nodi cam y prosiect y mae’r ymrwymiad yn berthnasol iddo. Argymhellir bod ymrwymiadau sy’n berthnasol i bob cam o’r prosiect yn cael eu trefnu gyda’i gilydd yn y Gofrestr er mwyn hwyluso dehongli
- Agwedd berthnasol / mater perthnasol – mae’n amlygu’r mater technegol y mae’r ymrwymiad yn ymwneud ag ef, sy’n hwyluso cyfeirio gan randdeiliaid perthnasol yn ystod proses archwilio’r DCO ac ar ôl penderfyniad
- Dull o Sicrhau Ymrwymiad – mae’n amlinellu’r dogfennau rheoli perthnasol a’r rhan berthnasol neu’r gofyniad perthnasol o’r DCO neu ddull arall lle y sicrheir yr ymrwymiad, a’r parti neu’r partïon y mae’n ofynnol iddynt gytuno ar y dogfennau rheoli perthnasol
- Cyflawni – mae’n amlygu ar ba gam y dylid cyflawni’r ymrwymiad a chan bwy
- Gwybodaeth Ategol Gysylltiedig neu ddolenni i ble i’w chael – mae’n amlygu’r ddogfen ategol berthnasol sy’n cynnwys gwybodaeth ychwanegol am bob ymrwymiad
- Dyddiad a Manylion Cydymffurfio – mae’n nodi’r dyddiad pryd y cydymffurfiwyd â’r ymrwymiad yn ystod y cam ôl-ganiatâd, ochr yn ochr ag unrhyw fanylion fel cyfeiriadau a dolenni i gynlluniau manwl, pa gorff a roddodd y caniatâd, a gofynion ychwanegol ar gyfer archwilio a monitro
Updates to this page
-
Welsh note added
-
Preamble updated to remove reference to publication of advice page(s) under s51 of the Planning Act 2008.
-
Added translation
-
First published.