I ba wledydd mae hyn yn berthnasol?
- England Lloegr
- Scotland Alban
- Wales Cymru
Yn ogystal â'r ddyletswydd gyffredinol, mae rheoliadau dyletswydd cydraddoldeb y sector cyhoeddus (PSED) yn nodi dyletswyddau penodol ychwanegol sy'n wahanol yng Nghymru, Lloegr a'r Alban.
Mae'r dudalen hon yn ymwneud â'r dyletswyddau penodol sy'n berthnasol yn Lloegr ac i awdurdodau cyhoeddus heb eu datganoli a thrawsffiniol yng Nghymru a'r Alban, fel y'u rhestrir yn Atodlen 2 o Reoliadau Dyletswyddau Penodol 2017.
Cymru a'r Alban
Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth yma am y dyletswyddau penodol yn yr Alban a'r dyletswyddau penodol yng Nghymru. Mae'r ddyletswydd gyffredinol yn berthnasol i bob gwlad.
Sut i gydymffurfio â'r dyletswyddau penodol
Diben y dyletswyddau penodol yw helpu awdurdodau cyhoeddus i wella eu perfformiad ar y dyletswyddau cyffredinol. Fodd bynnag, nid yw cydymffurfio â'r dyletswyddau penodol o reidrwydd yn golygu eich bod yn rhoi sylw dyledus i amcanion y ddyletswydd gyffredinol ym mhob gwaith a wnewch.
Cyhoeddi gwybodaeth cydraddoldeb
Er mwyn cydymffurfio â'r dyletswyddau penodol, rhaid i awdurdodau cyhoeddus gyhoeddi gwybodaeth hygyrch sy'n dangos sut maen nhw'n cydymffurfio â'r ddyletswydd gyffredinol.
Dylai'r wybodaeth am gydraddoldeb a gyhoeddwch:
fod yn ddigon i ganiatáu i ni, yn ogystal â defnyddwyr gwasanaeth, staff, rheoleiddwyr a phartïon eraill sydd â diddordeb, asesu sut mae eich sefydliad yn perfformio ym maes cydraddoldeb
eich helpu i esbonio sut a pham rydych chi wedi gwneud rhai penderfyniadau
ei gwneud yn glir sut rydych chi wedi cydymffurfio â'r ddyletswydd gyffredinol
rhoi'r wybodaeth sydd ei hangen ar y cyhoedd i'ch dwyn i gyfrif am eich perfformiad ar gydraddoldeb
Yr hyn sydd angen i chi ei gynnwys
Rhaid i'ch gwybodaeth am gydraddoldeb gynnwys data am nodweddion gwarchodedig eich cyflogeion ac eraill yr effeithir arnynt gan eich gwaith, fel y rhai sy'n defnyddio'ch gwasanaethau.
Bydd natur y wybodaeth y mae angen i chi ei chyhoeddi yn dibynnu ar faint a phwrpas eich sefydliad. Dylai roi disgrifiad llawn o'ch perfformiad yn nhri nod y ddyletswydd gyffredinol a chwmpasu holl swyddogaethau eich sefydliad.
Er enghraifft, gallai sefydliadau bach, fel ysgolion cynradd, gyhoeddi amlinelliad o'u blaenoriaethau cydraddoldeb, a sut mae hyn yn ymwneud â nodweddion gwarchodedig eu staff addysgu a'u myfyrwyr.
Bydd angen i sefydliadau mwy, fel adrannau'r llywodraeth, gyhoeddi cyfrif mwy manwl o'u hystyriaethau cydraddoldeb a sut mae'r ystyriaethau hyn yn cael eu rhoi ar waith ym mhob un o'u swyddogaethau.
Bydd eich gwybodaeth am gydraddoldeb fel arfer yn perthyn i ddau brif gategori:
- gwybodaeth sy'n helpu eich sefydliad i nodi materion cydraddoldeb
- gwybodaeth am y camau y mae eich sefydliad wedi'u cymryd i roi sylw dyledus i amcanion y ddyletswydd gyffredinol
Gall enghraifft o wybodaeth sy'n helpu eich sefydliad i nodi materion cydraddoldeb fod yn ddata am nodweddion gwarchodedig eich cyflogeion a defnyddwyr gwasanaeth.
Gall enghreifftiau o wybodaeth am sut mae eich sefydliad wedi rhoi sylw dyledus i amcanion y ddyletswydd gyffredinol fod yn:
- cofnodion sy'n dangos sylw dyledus wrth wneud penderfyniadau
- ymchwil a ystyriwyd yn y broses benderfynu honno
- ystyriaeth o gamau i leihau effeithiau negyddol ar bobl â nodweddion gwarchodedig
- manylion polisïau sy'n mynd i'r afael â phryderon cydraddoldeb
Cyhoeddi amcanion cydraddoldeb
Nod cydraddoldeb yw nod y mae eich sefydliad yn anelu at ei gyflawni er mwyn gwneud cynnydd ar amcanion y ddyletswydd gyffredinol.
Rhaid i'ch amcanion fod yn benodol ac yn fesuradwy er mwyn helpu i ganolbwyntio sylw ar y materion cydraddoldeb blaenoriaeth ar gyfer eich sefydliad.Dylai hyn arwain at welliannau mewn llunio polisïau, darparu gwasanaethau a chyflogaeth, gan gynnwys dyrannu adnoddau.
Wrth ddewis eich blaenoriaethau, ystyriwch faterion aflonyddu, gwahaniaethu, cydraddoldeb a chysylltiadau da ar draws eich holl swyddogaethau polisi, darparu gwasanaethau a chyflogaeth, gan gynnwys unrhyw swyddogaethau rydych chi'n eu contractio allan.
Yr hyn sydd angen i chi ei gynnwys
Bydd nifer yr amcanion a osodwch yn dibynnu ar faint a rôl eich sefydliad. Mae angen i sefydliadau mwy, fel adrannau'r llywodraeth, osod mwy o amcanion cydraddoldeb na llai.
Dylai eich amcanion ganolbwyntio ar yr heriau cydraddoldeb mwyaf rydych chi'n eu hwynebu. Mae amcanion sy'n seiliedig ar dystiolaeth o effaith gweithgareddau eich sefydliad ar bobl â nodweddion gwarchodedig yn fwy tebygol o'ch helpu i gyflawni amcanion y ddyletswydd gyffredinol.
Mae'n debygol y bydd y cynnydd mesuradwy a wnewch tuag at yr amcanion hyn yn ddarn pwysig o dystiolaeth i ddangos eich bod wedi rhoi 'sylw dyledus' i amcanion y ddyletswydd gyffredinol ac i helpu'r cyhoedd i asesu eich perfformiad cydraddoldeb.
Cyhoeddi gwybodaeth am y bwlch cyflog rhwng y rhywiau
Y bwlch cyflog rhwng y rhywiau yw'r gwahaniaeth mewn cyflog cyfartalog a chanolrifol, a bonysau, rhwng dynion a menywod yn eich gweithlu. Mae'n wahanol i gyflog cyfartal, sy'n golygu bod yn rhaid i chi dalu dynion a menywod yr un fath am waith cyfartal neu debyg.
Yr hyn sydd angen i chi ei gynnwys
Mae angen i awdurdodau cyhoeddus gyhoeddi chwe chyfrifiad sy'n dangos:
- bwlch cyflog cyfartalog rhwng y rhywiau mewn cyflog fesul awr
- bwlch cyflog canolrifol rhwng y rhywiau mewn cyflog fesul awr
- bwlch cyflog bonws cyfartalog rhwng y rhywiau
- bwlch cyflog canolrifol rhwng y rhywiau
- cyfran y gwrywod a'r menywod sy'n derbyn taliad bonws
- cyfran y gwrywod a'r menywod ym mhob chwartel cyflog
Y cyfradd gyflog gyfartalog fesul awr yw'r cymedr, a gyfrifir trwy adio'r gyfradd gyflog fesul awr ar gyfer cyflogeion ac yna ei rhannu â nifer y cyflogeion.
Y cyfradd gyflog ganol fesul awr yw'r canolrif, pan fyddwch chi'n trefnu eich cyfraddau cyflog o'r isaf i'r uchaf.
Ewch i'n canllawiau ar adrodd ar y bwlch cyflog rhwng y rhywiau.
Footnotes
Diweddariadau tudalennau
Cyhoeddwyd
30 Ionawr 2026
Diweddarwyd diwethaf
30 Ionawr 2026
